@ Zijne Ballorigheid:
Als reactie op de link naar het onderzoek:
Waar ik kritisch op ben.....
1. Het grootste probleem: correlatie wordt bijna als oorzaak gepresenteerd
De kernclaim is ongeveer:
Meer AI-gebruik leidt tot minder kritisch denken.
Maar het onderzoek kan dat niet aantonen.
Een andere verklaring is bijvoorbeeld:
* Mensen die van nature minder geneigd zijn tot diep nadenken gebruiken vaker AI.
* Mensen met minder voorkennis vertrouwen AI sneller.
* Mensen met hoge cognitieve vaardigheden gebruiken AI juist anders (als hulpmiddel, niet als vervanger).
De richting van het verband is dus onzeker.
Een sterker onderzoek zou mensen bijvoorbeeld willekeurig verdelen:
* Groep A gebruikt AI dagelijks.
* Groep B gebruikt geen AI.
* Na 6 maanden wordt kritisch denken objectief getest.
Dan krijg je veel sterker bewijs.
⸻
2. De meting van kritisch denken vind ik een zwak punt
Het onderzoek zegt gebruik te maken van elementen uit de Halpern Critical Thinking Assessment, maar de vragenlijst lijkt vooral een zelfrapportage-instrument.
Dat is problematisch, want mensen overschatten vaak hun eigen kritisch denken.
Iemand kan zeggen:
“Ik controleer altijd mijn bronnen.”
maar in werkelijkheid misschien alleen de eerste AI-respons accepteren.
Een echte test met redeneertaken, argumentanalyse of probleemoplossing zou overtuigender zijn.
⸻
3. De steekproef is niet helemaal representatief
De deelnemers zijn online geworven in het Verenigd Koninkrijk. Bovendien is bijna de helft hoogopgeleid (doctoraten vormen bijna 48% van de steekproef volgens de tabel).
Dat is extreem hoog vergeleken met de algemene bevolking.
Een groep met zoveel hoogopgeleiden kan anders omgaan met AI dan bijvoorbeeld middelbare scholieren of mensen zonder academische achtergrond.
⸻
4. Er lijken statistische inconsistenties in het artikel te zitten
Ik viel bijvoorbeeld op dat sommige correlaties verschillen tussen tabellen:
* In tabel 5 wordt bijvoorbeeld een correlatie tussen AI-gebruik en kritisch denken rond −0,49 genoemd.
* Later wordt een sterkere waarde (−0,68) genoemd.
Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat het onderzoek fout is (het kunnen verschillende variabelen of modellen zijn), maar het vraagt wel om voorzichtigheid.
Bij een sterk geclaimde conclusie wil je dat de statistische rapportage volledig helder is.
⸻
Mijn algemene interpretatie
Ik zou de conclusie eerder zo formuleren:
“Intensief en passief gebruik van AI lijkt samen te hangen met minder actieve cognitieve verwerking. Het risico bestaat dat mensen bepaalde denkactiviteiten minder oefenen wanneer AI ze overneemt.”
Dat vind ik aannemelijk.
Maar deze sterkere uitspraak:
“AI maakt mensen minder kritisch.”
vind ik op basis van dit onderzoek niet bewezen.
De kern zit waarschijnlijk niet in AI-gebruik op zichzelf, maar in de manier waarop AI wordt gebruikt:
* ❌ “Geef mij het antwoord zodat ik niets hoef te doen.”
* ✅ “Help mij verschillende perspectieven te onderzoeken, stel kritische vragen en verbeter mijn redenering.”
Mijn verwachting is dat AI bij passief gebruik cognitieve luiheid kan versterken, maar bij actief gebruik juist kritisch denken kan verbeteren. Dit onderzoek onderzoekt vooral de eerste kant.
